• نیوشا در اینستاگرام

گز سوغات اصفهان

گز اصفهان، قدمتی طولانی و چند صد ساله دارد. قرن‌ها پیش، پادشاهان ایرانی، گز را به دیگر پادشاهان دنیا پیشکش می‌کردند. در واقع قدمت گز به ۴۵۰ سال پیش و به زمان سلطنت صفویان برمی‌گردد و مهم‌ترین سوغات اصفهان است. این شیرینی لذیذ، از ماده‌ای به نام گز انگبین تهیه می‌شود.

گز انگبین ریشه‌ی گیاهی به نام بته یا درخت گز است. ارتفاع این درخت کوهستانی حداکثر به دو متر می‌رسد و بیشتر در مناطق خوش آب و هوای بختیاری و خوانسار در دامنه‌ی کوه‌ها به عمل می‌آید. در اواخر تابستان محصول این درخت آماده‌ی برداشت می‌شود و دانه‌های براق و زرد رنگی مثل دانه‌ی ارزن از ساقه‌های این درخت بیرون می‌زند

جهت برداشت محصول، پوست دباغی شده گوسفند را زیر درختچه پهن می‌کنند. سپس با چوب سر کجی که به همین منظور تهیه شده و آن را دگنک می‌نامند، به تنه درخت ضربه می‌زنند تا دانه‌های ارزن مانند، از بدنه درخت جدا شده و داخل دباله بریزد. این گزها ناخالص و با برگ و مواد دیگر مخلوط است که برای تمیز کردن آن از غربال آهنی که به همین منظور ساخته شده، استفاده می‌شود و آن مواد ناخالص را غربال می‌کنند تا دانه‌های گز از سوراخ‌های غربال عبور کرده و مواد اضافی در غربال باقی بماند.

برای تهیه گز مرغوب نیمی از مواد مصرفی، دانه‌های گز گیاهی و نیمی دیگر شکر و مغز پسته و یا بادام و مواد دیگر استفاده می‌شود. گاهی هم بنا به سفارش عده‌ای، ماده‌ای به نام شیر خشت به گز اضافه می‌کردند و حتی به جای آب خالص در آن آب هندوانه می‌ریختند. این نوع گز سفارشی و مخصوص بوده که برای پادشاهان و رؤسای ممالک دیگر به عنوان سوغات فرستاده می‌شده و در بازار یافت نمی‌شد. اما گز بسیار مرغوب به علت کمبود و گرانی ماده اولیه، کمتر تهیه می‌شود.

قیمت این ماده بسیار بالا است و به همین دلیل چون قیمت محصول نهایی افزایش می‌یابد امروزه از گلوکز، گلاب، شکر، سفیده تخم مرغ، انواع مغزها مثل  بادام، فندق، خلال و بیدمشک برای تهیه‌ی گز استفاده می‌کنند و به جای انگبین، از ترنجبین، شیرخشت، عسل یا انگبین علفی استفاده می‌شود.

گز را به شکل‌های مختلفی بسته بندی و تولید می‌کنند که این انوع مختلف عبارت است از:

  • گز لقمه‌ای: پس از درست شدن مواد، گز را با یک دستگاه خاص به قطعات همسان و یک‌شکل برش می‌دهند.
  • گز آردی: گز را به شکل گلوله‌های در می‌آورند سپس با دستگاه پرس به اشکال مربع یا دایره و… شکل می‌دهند. این نوع گز را در بستری از آرد قرار می‌دهند تا سطح چسبنده‌ی گز با آرد پوشانده شود و ماندگاری بیشتری را برای گز فراهم کند.
  • گز سکه‌ای: این نوع از گز شبیه گز آردی است اما آن را بعد درست شدن در اندازه‌های کوچک به شکل سکه در می‌آورند و بسته‌بندی می‌کنند.
  • گز برشی: پس از آماده‌سازی مواد و قبل از بسته‌بندی، گز را با دستگاه‌های مخصوص به شکلی برش می‌دهند که مغز داخل آن مشخص باشد.
  • گز با لایه‌ی شکلاتی: برای تهیه‌ی این نوع گز، آن را با لایه‌ای از شکلات می‌پوشانند تا رطوبت آن حفظ شود و زمان ماندگاری آن افزایش یابد. علاوه بر این به دلیل استفاده از پودر کاکائو یا شیر خشک و… طعمی متفاوت نسبت به گز معمولی دارد.
  • گز انگشت پیچ: گزی بسیار نرم است که مغزی در آن وجود ندارد و به راحتی با قاشق قابل مصرف است. معمولا این نوع گز برای سالخوردگان مناسب است که نمی‌توانند گزهای سفت را بجوند.

Leave a Reply

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سبد خرید